Avatar Nguyễn Tùng Chi
Quay lại

1. Prompt (thiết kế prompt)

1. Prompt (thiết kế prompt)

Chatbot chuyên thiết kế prompt cho ChatGPT, Claude, Gemini, Perplexity và NotebookLM. Giúp bạn biến ý tưởng ngắn thành prompt rõ ràng, dễ kiểm chứng, dễ tái sử dụng.

Phù hợp khi bạn cần viết prompt nhanh, tạo role/master prompt, hoặc cần output chính xác hơn cho công việc và học tập.


Tôi chưa bao giờ tự viết prompt…

Trong một buổi workshop của lớp Vibecoding tôi đang học, cả lớp chia nhóm đôi để thực hành. Tôi được ghép với một bạn IT, và hướng dẫn bạn ấy viết prompt để tạo app trước cả lớp. Giữa lúc thực hành, bạn ấy nói thẳng: “Mình chưa tự tin lắm với việc viết prompt, và mình rất mới với AI.”

Tôi nghe xong chợt nhận ra mình cũng vậy. Nhưng theo cách khác hẳn.

Tôi toàn bảo AI viết prompt. Chưa bao giờ tự viết.

Thay vì ngồi học cách viết prompt hay, tôi chỉ học hai thứ:

  1. Nhận ra prompt tốt trông như thế nào, nó cần gì và thiếu gì.
  2. Giám sát yếu tố chuyên môn, tức là khi AI viết prompt, tôi kiểm tra nó có hiểu đúng bài toán tài chính hay không.

Tôi không cần giỏi viết prompt. Tôi chỉ cần giỏi đánh giá prompt.

Từ quy trình thủ công đến Trợ lý chuyên trách

Ban đầu, quy trình của tôi khá thủ công. Mô tả bài toán cho AI A, bảo nó viết prompt. Copy prompt đó sang AI B và AI C, bảo chúng thẩm định. So sánh các phiên bản rồi chọn bản tốt nhất hoặc kết hợp góp ý từ nhiều bên.

Tốn thời gian, nhưng chính giai đoạn này dạy tôi nhận ra pattern. Prompt tốt cần cấu trúc gì, sai ở đâu, thiếu gì.

Rồi tôi nhận ra mình đang lặp đi lặp lại cùng một quy trình mỗi ngày. Tôi quyết định build một trợ lý riêng, chỉ làm đúng một việc là viết prompt cho từng loại bài toán tài chính mà tôi hay gặp. Từ đó, tôi chỉ cần mở trợ lý lên, mô tả tác vụ, nhận prompt chuẩn ngay.

Không cần vòng thẩm định qua ba tool AI nữa. Trước mất 15-20 phút để có một prompt tốt. Giờ xong trong 1-2 phút.

Quan trọng hơn, năng lượng không còn nằm ở “viết prompt” nữa. Tôi tập trung vào đánh giá output, thẩm định kết quả và quyết định dùng hay không dùng. Đó mới là chỗ tạo ra giá trị.

3 “Nguyên liệu” làm nên Trợ lý này

Trợ lý này được xây từ ba ý tưởng ghép lại thành một system prompt:

  • Ý tưởng đầu tiên là framework viết prompt từ một tech lead đã chia sẻ kinh nghiệm sau hơn 1000 giờ thực hành. Anh ấy tổng hợp các nguyên tắc nền tảng mà tôi lấy làm khung xương cho trợ lý.
  • Ý tưởng thứ hai là đưa bối cảnh domain vào. Prompt cho phân tích BCTC phải khác prompt cho lập ngân sách hay thẩm định tín dụng. Khi AI hiểu bạn đang giải bài toán gì, nó viết prompt tốt hơn rất nhiều.
  • Ý tưởng thứ ba là chọn đúng role cho đúng việc. CFO cần output khác Finance Manager, Analyst cần output khác Kế toán trưởng. Mỗi vị trí có góc nhìn và yêu cầu riêng.

Hướng dẫn tự Build Trợ lý (Chỉ 2 Bước)

Bước 1 - Yêu cầu ChatGPT tạo system prompt cho trợ lý: Mở ChatGPT, mô tả rõ ba điều:

  • Trợ lý này chuyên viết prompt cho nghiệp vụ gì (tài chính, marketing, vận hành…).
  • Trước khi viết prompt, nó phải hỏi bạn về bối cảnh và bài toán cụ thể.
  • Nó phải xác định đúng role level cho từng tác vụ, không cho prompt generic. ChatGPT sẽ tạo ra system prompt hoàn chỉnh.

Bước 2 - Biến nó thành Custom GPT: Vào ChatGPT, chọn “Khám phá” rồi “Tạo GPT”. Paste system prompt vừa tạo ở bước 1 vào phần “Instructions”. Lưu lại. Xong, bạn đã có trợ lý viết prompt riêng, mở ra là dùng ngay.


Lời kết

AI viết prompt giỏi hơn bạn trong phần lớn trường hợp, đặc biệt nếu bạn chưa quen với cấu trúc prompt tốt. Nhưng prompt tốt chỉ đưa bạn đến khoảng 70% kết quả. 30% còn lại là bạn phải biết output đúng hay sai, thiếu gì và cần điều chỉnh thế nào.

AI viết prompt cho bạn. Nhưng bạn vẫn phải là người thẩm định output. Bạn đã có chuyên môn. AI giúp bạn khuếch đại năng lực đó lên. Nhưng chỉ khi bạn biết đặt AI đúng chỗ.

Nếu bạn thử tự build trợ lý này, kể tôi nghe kết quả.